ҚҚС артығын қайтару процедурасы 2024 жылдың наурызында енгізілген жаңартылған ережелер арқасында өзгерістерге ұшырады. Негізгі өзгерістер "Пирамида" есебін қалыптастыру және ҚҚС сомаларының сенімділігін растау кезінде тәуекелдерді бағалауға қатысты болды.
Егер шот-фактуралар бойынша ҚҚС сомасы АЕК-тің 300 еселенген мөлшерінен аспаса, сондай-ақ жеткізушілердің әртүрлі деңгейлерінде қызмет алушының өзі белгіленсе, "Пирамида" есебі енді қалыптастырылмайды. Көлденең мониторингтегі компаниялар үшін есеп тек тікелей жеткізушілер бойынша қалыптастырылады, бұл тексеруді жеделдетеді.
Тәуекелдерді бағалауда "жеткізушілердің салық төлеуден жалтару схемаларын қолдану тәуекелі" ұғымы енгізілді және күдік тудыратын жеткізушілер санаттары нақтыланды. Салықтық міндеттемелерді орындамау тәуекелі кезінде "Пирамида" есебі тек тікелей жеткізушілер бойынша қалыптастырылады.
Сонымен қатар, жеткізушілер Салық кодексінің 6-тарауына сәйкес ҚҚС төлеу бойынша міндеттемені орындау мерзімдерін өзгерткен жағдайлар, камералдық бақылау нәтижелері бойынша хабарламалары бар төмен тәуекелді бұзушылықтар, қарсы тексерулермен немесе сұрауларға жауаптармен расталмаған бұзушылықтар салықтық міндеттемелерді орындамау тәуекелдері деп қарастырылмайды.
Сонымен қатар, жеткізуші делдал, экспедитор немесе өз өндірісі тауарларының өндірушісі болған жағдайларды қоса алғанда, жеткізушілерді қарсы тексеру негіздерінің тізімі кеңейтілді.
Жоғарыда айтылғанмен қатар, сот шешімдерін талдау салық төлеушілер үшін маңызды сәттерді анықтайды. Соттар ҚҚС қайтару үшін тек бірінші деңгейдегі тікелей жеткізушілерде бұзушылықтардың болмауының маңызды екенін растайды.
Соттар салық органдарының тексеруді аяқтау алдында бұзушылықтарды жою уақытынсыз сұраулар жолдауына сыни көзқараспен қарайды. Салық тексеруі актісіне құжаттардың көшірмелері мен есептемелер тіркелуі керек. Олардың болмауы актіні және хабарламаны заңсыз деп тану үшін негіз бола алады. Өз кезегінде, егер тексеру аяқталғанға дейін жеткізуші бұзушылықтарды жойса, олар ҚҚС қайтарудан бас тарту үшін негіз бола алмайды.
ҚҚС табысты қайтару үшін ұсынамыз: тікелей жеткізушілерге аудит жүргізу, оларды тәуекел критерийлеріне сәйкестігін тексеру, берешектің жоқтығы туралы растауларды сұрау, 300 АЕК ережесін ескеру, құжаттардың толық пакетін жинау, салық органдарымен белсенді өзара іс-қимыл жасау, сұраулар мерзімдерін қадағалау, жеткізушілердің бұзушылықтарын жоюына жәрдемдесу.
ҚҚС қайтарудан бас тартуды дауламау негіздері болып табылады: 2-ші және кейінгі деңгейдегі жеткізушілердің бұзушылықтары негізінде бас тарту, тексеруді аяқтау алдында тікелей сұраулар, бұзушылықтарды жою туралы жауаптарды елемеу, актіге қосымшалардың болмауы, тексеруді мерзімінен бұрын аяқтау. Дегенмен, расталмаған ҚҚС сомаларын жеткізушілер бұзушылықтарды жойғаннан кейін ескіру мерзімі шегінде кейінгі кезеңдердің талаптарына енгізуге болатынын ескеру маңызды.
Жалпы алғанда, жаңа ережелер адал салық төлеушілер үшін тексеру процедурасын жетілдіруге бағытталған.
Нұрлан Зекенов, GK and Partners серіктесі
